Danh mục

Văn bản

Thống kê

  • Đang truy cập: 84
  • Hôm nay: 1586
  • Tháng hiện tại: 23818
  • Tổng lượt truy cập: 1224822

Video

Nông nghiệp phát triển

Để tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Ninh Bình mang lại hiệu quả (Bài 2)

Đăng lúc: Thứ ba - 17/11/2015 03:46 - Người đăng bài viết: admin
Ninh Bình vốn là tỉnh thuần nông. Từ năm 2005 trở về trước nông nghiệp vẫn là ngành chiếm tỷ trọng cao trong GDP của tỉnh và có tới hơn 85% số lao động địa phương tham gia vào lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Từ năm 2010 đến nay, nông nghiệp là ngành chiếm tỷ trọng thấp nhất trong thu ngân sách của tỉnh (hơn 16%), công nghiệp, vật liệu xây dựng đặc biệt là du lịch, thương mại và dịch vụ đang trở thành những ngành kinh tế mũi nhọn ở Ninh Bình.
 
 
Tuy chiếm vị trí “đội sổ” trong nguồn thu ngân sách địa phương, song nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế quan trọng bởi số lao động nông thôn tham gia trong lĩnh vực này đông hơn cả và diện tích đất canh tác vẫn chiếm đa số. Nông nghiệp không chỉ đóng vai trò quyết định trong việc ổn định đời sống của gần một triệu người ở địa phương mà còn tác động đáng kể đến phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Chính vì thế, tái cơ cấu kinh tế trong lĩnh vực nông nghiệp là một đòi hỏi từ thực tiễn nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nông dân nói riêng và nhân dân nói chung, song làm thế nào để đạt được hiệu quả là chuyện không đơn giản.
Để tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Ninh Bình mang lại hiệu quả (Bài 1)
Bài 2: Kinh tế trang trại phát triển tiềm ẩn nhiều rủi ro, ai gánh chịu?
Từ năm 2004 đến nay, bằng nhiều chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển, trong lĩnh vực nông nghiệp, kinh tế trang trại ở Ninh Bình có bước tăng trưởng khá. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình có gần một nghìn trang trại, gia trại. Trong đó, hơn 300 trang trại và gần 700 gia trại.
Đánh giá theo Thông tư 27 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trang trại đạt các tiêu chuẩn khoảng gần 210 trang trại, trong đó 98 trang trại được cấp giấy chứng nhận. Bao gồm lĩnh vực chăn nuôi: 135 trang trại chiếm 64,9 %, thủy sản 20 trang trại chiếm 9,61 % và 46 trang trại tổng hợp chiếm 20,11. Đáng chú ý là số trang trại tham gia lĩnh vực trồng trọt khá ít, chỉ có bảy đơn vị chiếm 3,38 % tổng số trang trại.
Trong khi đó, các gia trại tăng trưởng nhanh với gần 700 đơn vị, bao gồm lĩnh vực chăn nuôi 322 gia trại chiếm 50,23%, thủy sản: 133 gia trại, chiếm 20,75 % và số gia trại tổng hợp có 131 đơn vị, chiếm 20,44 %. Gia trại tham gia lĩnh vực trồng trọt chỉ chiếm hơn 8%( khoảng 55 đơn vị) điều đó chứng tỏ lĩnh vực trồng trọt mang nhiều rủi ro khiến các chủ gia trại không đầu tư. Tổng diện tích đất đầu tư của các trang trại, gia trại trên địa bàn khoảng 2.594 ha, trong đó trồng trọt khoảng 622 ha, chăn nuôi 157 ha, thủy sản chiếm 1.641 ha, lâm nghiệp 126 ha, đất dành cho các mục đích khác (xây dựng cơ sở vật chất, sân, tường bao…) là 48 ha. Bình quân mỗi trang trại, gia trại sử dụng 3 ha/trang trại, gia trại.
Huyện Nho Quan thể hiện ưu thế tiềm năng đất đai cho nên bình quân diện tích đất cho một trang trại đạt lớn nhất tỉnh Ninh Bình ở mức 6 ha/trang trại, gia trại. Trong khi, huyện Yên Mô bình quân diện tích mỗi trang trại, gia trại chỉ đạt 0,9 ha.
Nhìn những con số thống kê về trang trại, gia trại trên địa bàn tỉnh Ninh Bình chúng tôi nhớ lại câu nói đầy than thở của những chủ trang trại, gia trại, "trông thì tiền tỷ đấy nhưng nhiều lúc ví như trứng treo đầu gậy" rồi anh giải thích, bình thường thì không sao hễ có dịch là cuống lên như cháy nhà. Lợn ốm sợ hơn con ốm. Lợn tai xanh, gà, vịt, ngan cúm gia cầm. "Thế cán bộ kỹ thuật đâu? Cán bộ thú y đâu?", chúng tôi hỏi. "Thỉnh thoảng họ mới đảo qua kiểm tra thôi, có khi hằng năm mới gặp cán bộ một lần", anh phân trần.
Đang tồn tại một thực tế hiện nay là các phòng nông nghiệp cấp huyện chỉ có biên chế 6-7 người. Trong đó, một trưởng phòng, hai phó phòng. Trưởng phòng thì bận đi họp rồi đi học nâng cao trình độ chuyện môn, chính trị. Chỉ còn ba, bốn cán bộ thì rất khó quán xuyến được công việc tại cơ sở. Số cán bộ này chia theo lĩnh vực chuyện môn, trồng trọt, chăn nuôi hay thủy sản. Riêng huyện miền núi Nho Quan địa bàn rộng, giao thông khó khăn mà số trang trại, gia trại lớn nhất tỉnh Ninh Bình với khoảng hơn 230 đơn vị mới thấy nỗi khó khăn vất vả của cán bộ kỹ thuật cơ sở. Trong khi đó, tiền công tác phí không đủ bù đắp xăng xe, chưa kể các chi phí khác dọc đường mà người cán bộ kỹ thuật phải đối mặt hàng ngày. "Nhiều khi chúng cháu phải mang tiền nhà đi công tác", một cán bộ kỹ thuật phòng nông nghiệp huyện Nho Quan kể.
Bên cạnh đó, các chủ trang trại, gia trại ở Ninh Bình "đói" đủ thứ. Qua khảo sát mới đây của Sở nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình cho thấy có tới 84% trang trại, gia trại thiếu vốn để sản xuất, 65% gia trại, trang trại cần hỗ trợ để tiêu thụ sản phẩm và 58% số này mong được hỗ trợ khoa học kỹ thuật..v.v. Thêm vào đó là điều kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất còn gặp nhiều khó khăn, bất cập nhất là ở các vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, điều kiện tự nhiên, khí hậu, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi gây ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng sản phẩm.
Mặt khác, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các trang trại chậm, nhiều trang trại, gia trại chưa được cấp giấy CNQSDĐ cho nên không được vay vốn ngân hàng để mở rộng quy mô. Sự liên kết giữa các trang trại với nhau và với các tổ chức kinh tế khác trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm còn hạn chế, chưa chặt chẽ nên thường bị ép giá trên thị trường.

Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản thì Kim Sơn là huyện có thế mạnh nhất tỉnh Ninh Bình về kinh tế biển. Huyện có gần ba nghìn ha nuôi trồng thủy sản, trong đó vùng đê Bình Minh 1 đến đê Bình Minh 2 có hơn 1.211 ha bao gồm các xã Kim Đông, Kim Trung, Kim Hải. Vùng đê Bình Minh 2 đến đê Bình Minh 3 có 753 ha nuôi trồng thủy sản và từ đê Bình Minh 3 đến Cồn Nổi có hơn 793 ha nuôi ngao của các doanh nghiệp.
Theo Trưởng Phòng Nông nghiệp huyện Kim Sơn Trần Văn Công, trạm bảo vệ nguồn lợi thủy sản phối hợp UBND các xã và những hộ nuôi thủy sản để lấy mẫu nước xét nghiệm. Tuy nhiên, hệ thống thủy lợi cung ứng nước tưới, tiêu từ các đầm nuôi thủy sản vẫn còn bất cập dẫn tới năng suất nuôi hạn chế. Từ năm 2008 trở về trước, người nuôi trồng thủy sản ở Kim Sơn phần lớn là nông dân, chưa xuất hiện nhiều doanh nghiệp như hiện nay. Số trang trại, gia trại nuôi trồng thủy sản ở huyện Kim Sơn ngày càng gia tăng về quy mô song cán bộ kỹ thuật có "nghề" thủy sản công tác tại phòng nông nghiệp huyện chỉ có 1-2 người. Vì thiếu cán bộ kỹ thuật cho nên chủ trang trại phải tự tìm kiếm tài liệu nghiên cứu, hay những kinh nghiệm của các trang trại khác khiến hiệu quả chưa được như mong muốn. Vẫn còn hộ nuôi tôm sú theo hướng quản canh( 5-10 con/m2) trong khi nuôi thâm canh có thể đạt tới 100 con/m2.
Ông Vũ Văn Chính (xóm III xã Kim Đông) vốn làm nghề cung ứng thức ăn chăn nuôi thủy sản cho các chủ trang trại, gia trại ở Kim Sơn cho biết: "Nhiều hãng thức ăn ghi trên bao bì không đúng với chất lượng thực tế bên trong. Có những chất quan trọng phục vụ cho hải sản tăng trưởng khỏe mạnh, chống nhiễm khuẩn lại thiếu". Ông Chính cũng đã từng nuôi ngao trên Cồn Nổi, song "vất vả mà chẳng thu được vốn đầu tư". Nay ông Chính tiếp tục đầu tư hai ha nuôi tôm thẻ chân trắng với mật độ 115 con/m2 và mang kỳ vọng sẽ nuôi tôm thẻ chân trắng trong mùa đông. Cùng ngồi nghe ông Chính nói với chúng tôi còn có anh cán bộ kỹ thuật nuôi trồng thủy sản ở phòng nông nghiệp huyện Kim Sơn. Khi ra về, anh cán bộ kỹ thuật cười lắc đầu, khổ quá, bà con chưa am hiểu kỹ thuật mới nói vậy. Tôm, hay cá ở mức nhiệt độ nước hơn 15 độ C là hoạt động bình thường, 12 độ C là không đi ăn. Vậy mùa đông ở miền bắc có khi nền nhiệt xuống tới 8 độ C mấy hôm thì... vớt xác tôm không kịp.
Vì sao doanh nghiệp chưa đồng hành cùng nông dân?
Trong số doanh nghiệp đăng ký hoạt động tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Ninh Bình thì lĩnh vực nông nghiệp là thấp hơn cả. Điều đó chứng tỏ nông nghiệp là ngành kém hấp dẫn đối với doanh nghiệp hơn so với các ngành công nghiệp. Chỗ dựa được coi là vững chắc nhất của nông dân từ khi giành độc lập đến nay là HTX. Từ những năm xa xưa thời bao cấp, tổ chức HTX là đầu mối quan trọng để tiêu thụ hàng nông sản, thực phẩm của nông dân.
Theo Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Ninh Bình Lê Thị Tâm, toàn tỉnh hiện có 2.831 tổ hợp tác, trong đó 582 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, 953 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, 72 tổ hợp tác tiểu thủ công nghiệp. Bên cạnh đó, tỉnh có 1.200 tổ vay vốn tín dụng, 24 tổ hợp tác. Phần lớn tổ hợp tác có quy mô nhỏ, tổ chức và quản lý điều hành gọn nhẹ. Hoạt động của tổ hợp tác chủ yếu là giúp đỡ, tương trợ lẫn nhau trong sản xuất, đời sống, như trao đổi kinh nghiệm sản xuất, hỗ trợ giống, vốn, kỹ thuật, thông tin về thị trường để tiêu thụ sản phẩm. Đồng hành hoạt động còn có 341 HTX trong đó 268 HTX nông nghiệp, thủy sản, 39 quỹ tín dụng nhân dân, 31 HTX phi nông nghiệp.Các HTX đảm nhiệm một số khâu dịch vụ chủ yếu phục vụ sản xuất như: thủy lợi, bảo vệ thực vật, thú y, giống cây trồng, vật tư nông nghiệp, làm đất, khuyến nông, một số HTX mở rộng thêm dịch vụ thu hoạch, cung ứng, áp dụng khoa học, kỹ thuật, tiêu thụ sản phẩm, v.v.
"Nói vậy thôi chứ tổ chức HTX nông nghiệp còn gặp nhiều khó khăn lắm", Chủ nhiệm HTX dịch vụ nông nghiệp Đồng Xuân Tiến (xã Khánh Thành - Yên Khánh) Nguyễn Hoàng Kim cho biết. Trở ngại lớn nhất của tổ chức HTX hiện nay là chưa rõ ràng. Đành rằng đã có Luật HTX từ năm 2012 quy định khá rõ về vai trò của đơn vị này. Cho đến nay, Luật HTX vẫn rất khó triển khai đến cơ sở. Những thành viên sáng lập vẫn e ngại khi chính quyền địa phương can thiệp sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của HTX. "Chúng không yên tâm bởi đại hội Đảng khoá sau, khi có cấp uỷ mới thì còn tồn tại trong Hội đồng quản trị nữa hay không?", Chủ nhiệm Nguyễn Hoàng Kim phân vân. Chính vì thế cho nên thành viên trong ban quản trị không dám góp vốn để đầu tư. Ngay chuyện chức danh mới theo Luật HTX thì chủ nhiệm là giám đốc bởi HTX là một đơn vị kinh tế hoạt động độc lập song cũng chưa thực hiện được. "Chúng tôi vẫn sử dụng con dấu cũ, chức danh cũ", Chủ nhiệm Kim giãi bày.
Mặt khác, HTX giờ khác thời bao cấp ở chỗ HTX không còn là đơn vị hạch toán báo sổ và trở thành tổ chức kinh tế hoạt động độc lập trên cơ sở lãi hưởng, lỗ chịu. Mỗi thành viên trong HĐQT có chức danh riêng và có nghĩa vụ góp vốn để HTX đầu tư cho sản xuất - kinh doanh. Tuy nhiên, thực tiễn tại Ninh Bình không vậy. Nông dân các xã cho rằng cha ông của họ đã góp vốn từ xưa rồi và bây giờ nghiễm nhiên họ trở thành xã viên HTX. "Tính sòng phẳng thì phải kiểm kê tài sản tập thể. Nếu còn giá trị thì bán học bổ sung vốn chia bình quân cho mỗi xã viên", anh Vũ Xuân Hùng - cán bộ Liên minh HTX tỉnh Ninh Bình nói. Song thực tế nhiều năm qua, hầu hết các HTX phục vụ nông nghiệp hoạt động kém hiệu quả và Ban chủ nhiệm đã bán tài sản từ lâu để trả nợ. Điều này dẫn đến 90% cơ sở vật chất của các HTX trong tỉnh Ninh Bình đang xuống cấp nghiêm trọng, trông cứ ngỡ nhà hoang cỏ mọc xanh rì, thậm chí không ít Ban quản trị HTX phải ngồi nhờ gia đình thành viên mỗi khi sinh hoạt.
Đánh giá về vấn đề trên, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Nguyễn Thị Thanh nhìn nhận: Từ lâu, tổ chức HTX tại cơ sở, kể cả Liên minh HTX tỉnh có vẻ như không được chú trọng bố trí, sắp xếp cán bộ có năng lực gánh vác nhiệm vụ. Chính quyền địa phương coi tổ chức này như là nơi để đựng một số người nằm trong diện sắp nghỉ hưu, hoặc điều động một số cán bộ "có vấn đề" từ nơi khác đến như để gom lại. Chính vì thế, những người này có sức ỳ rất lớn và họ chỉ quan tâm về chế đội đãi ngộ với... tổ chức tham quan, du lịch trước khi nghỉ hưu. Cho nên ngay từ khi đổi mới từ nền kinh tế quan liêu bao cấp sang hạch toán kinh tế độc lập vận hành theo kinh tế thị trường thì phần lớn HTX tan rã phải bán tài sản tập thể trả nợ ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng.
Ở Ninh Bình có doanh nghiệp khá nổi tiếng là Công ty TNHH vật tư nông nghiệp Hồng Quang do ông Phùng Văn Quang làm giám đốc, chuyên cung ứng giống lúa cao sản, lúa chất lượng cao cho các huyện. Ông Quang trước đây làm nghề cung ứng phân bón và vật tư khác trong lĩnh vực nông nghiệp cho nông dân tỉnh Hà Nam Ninh (cũ). Khi tái lập tỉnh Ninh Bình, ông Quang chuyển sang cung ứng giống cho nông dân. "Dựa vào chính sách hỗ trợ tiền giống, nhất là giống lúa của UBND tỉnh Ninh Bình cho nông dân, tôi cung cấp giống lúa chất lượng cao và mua toàn bộ lúa thương phẩm cho nông dân", Giám đốc Công ty TNHH vật tư nông nghiệp Hồng Quang, ông Phùng Văn Quang kể.
Tuy nhiên, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp kiếm được một đồng lợi nhuận khó gấp 10 lần kinh doanh mặt hàng khác. Sau hơn 10 năm làm nghề cung ứng giống và cam kết mua hết lúa thương phẩm cho nông dân, ông Phùng Văn Quang cũng nhiều phen lao đao. "Có vụ công ty lỗ hàng tỷ đồng, gần như phá sản phải mấy năm sau mới gỡ lại được", ông Quang giãi bày. Theo ông Quang, kinh doanh hàng nông sản tiềm ẩn nhiều rủi ro, lãi tính từng đồng còn khi lỗ lại là tiền triệu.

Bên cạnh nguy cơ thất bại trong kinh doanh hàng nông sản còn có chuyện các chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp, nông thôn mà cụ thể là Nghị định số 41/2010/NĐ/CP ngày 12-4-2010 của Thủ tướng Chính phủ chậm đến với cơ sở. Nghị định 41/2010/NĐ/CP nhằm khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp xóa đói, giảm nghèo từng bước nâng cao đời sống nhân dân. Theo đó, hộ kinh doanh trên địa bàn nông thôn, cá nhân, chủ trang trại, tổ HTX, tổ chức cá nhân cung ứng dịch vụ nông nghiệp, v.v. được vay vốn theo hình thức tín chấp từ 50 triệu đồng đến 500 triệu đồng. Tuy nhiên, sau năm năm Nghị định 41 vẫn chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện của các bộ, ngành gửi về địa phương.
Giám đốc Công ty TNHH MTV Huê - Để (huyện Kim Sơn) Trần Văn Để cho biết: Chúng tôi chưa được hưởng lợi từ Nghị định này và vẫn phải vay bằng nhiều con đường khác với lãi suất cao. Mỗi năm, công ty thu mua hàng chục nghìn tấn lúa thương phẩm của nông dân địa phương, song khi vay vốn ngân hàng vẫn buộc phải thế chấp để vay 70% giá trị tài sản hiện có. "Ngân hàng cho doanh nghiệp vay thì họ cực nhàn bởi các khoản tiền chúng tôi đều chuyển qua ngân hàng. Họ chỉ việc trừ lãi là xong, vậy mà còn khó khăn lắm", giám đốc Trần Văn Để thở dài. Đó là chưa kể khi đến mùa thu hoạch, công ty tổ chức thu mua lại gặp một số lực lượng chặn ngay đầu xóm kiểm tra xe quá tải rồi thì kiểu gì cũng mất tiền phạt!

Tác giả bài viết: Đỗ Tấn
Nguồn tin: nhandan.com.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Giới thiệu chung

TÀI LIỆU GIỚI THIỆU - TIẾNG VIỆT

HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM VIETNAM RURAL DEVELOPMENT SCIENCE ASSOCIATION         Địa chỉ:  An Khánh - Hoài Đức - Hà Nội Điện thoại: (844) 33216162       Fax: (844) 33216162 Website: www.phano.org.vn; E-mail:...

Phano
0433 216 162

Thành viên